Streç Sarma Makinaları, Çeşitleri ve Uygulamaları

Streçleme Makinaları

Streç Sarma Makinaları, Çeşitleri ve Uygulama Farklılıkları

Streç sarma işlemi manuel veya makine ile yapılabilen bir işlem olup prosesin temel esası dönen ekipmanlar üzerine kurgulanmıştır. Bu nedenle bu prosesteki makineler de ürün ve streç saran ekipmanların dönme durumu ve ürün ve streç sarım kafasının dikey veya yatay çalışma pozisyonuna göre sınıflandırılmakta olup detaylar aşağıda olduğu gibidir.

  1. Döner tablalı – döner konveyörlü streç sarma makinaları
  2. Döner kollu streç sarma makinaları
  3. Ring tipi streç sarma makinaları
  4. Palet etrafında dönen robot tipi streç sarma makinaları
  5. Özel ekipmanlı streç sarma makinaları

1- Döner tablalı – döner konveyörlü streç sarma makineleri

Döner tablalı – yarı otomatik streç sarma makineleri

Streç sarılacak paletin üzerine konulduğu tabla dönerken,  streç rulosunun bulunduğu açıcı kafanın sabit durduğu makine tipidir. Bu tip makinelerde streç rulosunun ucu streçlenecek palete bağlanarak tabla döndürülmeye başlar. Tablanın dönmesi ile birlikte rulodaki streç paletin etrafına sarılarak streçleme işlemini yapar. Streçin hep aynı yere sarılmaması için streç açıcı kafasını taşıyan mekanizma  paletin dönmesi ile birlikte yukarı doğru hareket ederek paletin üst seviyeye kadar sarılmasını sağlar. Streç, paletin üst seviyesine geldikten sonra aynı mekanizma aşağıya doğru inerek paletin tamamının tam olarak sarılma işlemini tamamlar. Bu işlem tamamlandıktan ve makine durduktan sonra operatör tarafından palete bağlı olan streç ucu kopartılır ve palet makine üzerinden alınır.

Bu makinelerin avantaj ve dezavantajları aşağıdaki gibidir :

  1. Avantajları :
    1. Ucuz olduğu için yatırım maliyeti düşüktür.
    2. İşletme içinde az yer kaplar
    3. Geniş yüzey alanı ile zemine oturduğu için yere sabitlenme ihtiyacı hissetmez
    4. Yere sabitlenmediği için ihtiyaç olduğu zaman işletmede yer değiştirme imkanı bulunmaktadır
    5. Kullanımı kolay ve basittir
    6. İş güvenliği ile ilgili ciddi bir risk taşımaz
  2. Dezavantajları :
    1. Kapasitesi düşüktür.
    2. Palet döndüğü için üstünde bulunan ürünlerin devrilme ve yatma riski bulunmaktadır.
    3. Streç, dönen paletin hareketiyle sarıldığı için tüm germe yükü palet üzerindeki ürünlere etki etmekte bu da palet üzerinde bulunan ürünlerin germe nedeniyle deforme olmasına neden olabilmektedir.
    4. Germe ve uzama ayarı tam olarak yapılamadığı için yeteri kadar streç tasarrufu sağlamaz
    5. Zeminden yüksekte olduğu için paletler forklift ile üzerine konulmak zorundadır. Forklifti olmayan işletmeler bu ihtiyacını giderebilmek için ya rampa yapmakta yada makineyi yere gömmeyi tercih etmektedirler.

Döner konveyörlü – tam otomatik  streç sarma makineleri

Hattan otomatik olarak konveyörü vasıtasıyla paleti üzerine aldıktan sonra, paleti üstünde bulunduran konveyörü dönerken streç rulosunun bulunduğu açıcı kafanın sabit durduğu makine tipidir. Bu tip makinelerde streç rulosunun ucu döner konveyörün üzerinde buluna tutma ünitesi vasıtasıyla sabit tutularak konveyör  döndürülmeye başlar. Konveyörün dönmesi ile birlikte rulodaki streç paletin etrafına sarılarak streçleme işlemini yapar. Streçin hep aynı yere sarılmaması için streç açıcı kafasını taşıyan mekanizma  paletin dönmesi ile birlikte yukarı doğru hareket ederek paletin üst seviyeye kadar sarılmasını sağlar. Streç, paletin üst seviyesine geldikten sonra aynı mekanizma aşağıya doğru inerek paletin tamamının tam olarak sarılma işlemini tamamlar. Bu işlem tamamlandıktan sonra otomatik tutma mekanizması streç ucunu tutar ve kesme mekanizması da streçi keserek hattın otomatik olarak çalışması sağlanır.

Bu makinelerin avantaj ve dezavantajları aşağıdaki gibidir :

  1. Avantajları :
    1. Diğer otomatik makinelere nispeten ucuz olduğu için yatırım maliyeti düşüktür.
    2. İşletme içinde az yer kaplar
  2. Dezavantajları :
    1. Palet döndüğü için üstünde bulunan ürünlerin devrilme ve yatma riski bulunmaktadır.
    2. Streç, dönen paletin hareketiyle sarıldığı için tüm germe yükü palet üzerindeki ürünlere etki etmekte bu da palet üzerinde bulunan ürünlerin germe nedeniyle deforme olmasına neden olabilmektedir.

2- Döner kollu streç sarma makineleri

Döner kollu – yarı otomatik streç sarma makineleri

Streç sarılacak palet, makinenin merkezinde olacak şekilde zemine konulduktan sonra sabit dururken streç rulosunun bulunduğu açıcı kafanın palet etrafında döndüğü makine tipidir. Bu tip makinelerde streç rulosunun ucu streçlenecek palete bağlanarak streç acıcı kafasının bulunduğu kol döndürülmeye başlar. Kolun dönmesi ile birlikte rulodaki streç paletin etrafına sarılarak streçleme işlemini yapar. Streçin hep aynı yere sarılmaması için streç açıcı kafasını taşıyan mekanizma  kolun dönmesi ile birlikte yukarı doğru hareket ederek paletin üst seviyeye kadar sarılmasını sağlar. Streç, paletin üst seviyesine geldikten sonra aynı mekanizma aşağıya doğru inerek paletin tamamının tam olarak sarılma işlemini tamamlar. Bu işlem tamamlandıktan ve makine durduktan sonra operatör tarafından palete bağlı olan streç ucu kopartılır ve palet makine üzerinden alınır.

Bu makinelerin avantaj ve dezavantajları aşağıdaki gibidir :

  1. Avantajları :
    1. Döner tablalı makinelere nazaran daha yüksek kapasitelidir.
    2. Streç açıcı kafayı taşıyan kol paletin etrafında döndüğü için paletin üstünde bulunan ürünlerin devrilme ve yatma riski bulunmaz
    3. Germe ve uzama ayarı daha iyi yapılabildiği için döner tablalı sistemlere nispeten daha iyi streç tasarrufu sağlar
  2. Dezavantajları :
    1. Döner tablalı makinelere nazaran daha fazla alan kaplar.
    2. Döner tablalı makinelere nispeten pahalı olduğu için yatırım maliyeti yüksektir.
    3. İş güvenliği ile ilgili ciddi bir risk taşır ve gerekli önlemelerin alınmasını zorunlu kılar.

Döner kollu – tam otomatik streç sarma makineleri

Hattan otomatik olarak konveyörü vasıtasıyla paleti üzerine aldıktan sonra palet sabit dururken  streç rulosunun bulunduğu açıcı kafanın palet etrafında döndüğü makine tipidir. Bu tip makinelerde streç rulosunun ucu tutma mekanizması vasıtasıyla paletin yanında sabit tutularak streç acıcı kafasının bulunduğu kol döndürülmeye başlar. Kolun dönmesi ile birlikte rulodaki streç paletin etrafına sarılarak streçleme işlemini yapar. Streçin hep aynı yere sarılmaması için streç açıcı kafasını taşıyan mekanizma  paletin dönmesi ile birlikte yukarı doğru hareket ederek paletin üst seviyeye kadar sarılmasını sağlar. Streç, paletin üst seviyesine geldikten sonra aynı mekanizma aşağıya doğru inerek paletin tamamının tam olarak sarılma işlemini tamamlar.  Bu işlem tamamlandıktan sonra otomatik tutma mekanizması streç ucunu tutar ve kesme mekanizması da streçi keserek paleti hattan otomatik olarak çıkartarak hattın otomatik olarak çalışması sağlanır.

Bu sistemlerde paletin altına “ Palet kaldırma mekanizması “ akuple edilebilmektedir. Bu sistemin akuple edilmesi ile palet tahtası dahil paletin tamamı streçle sarılabildiği için çok yüksek palet stabilitesi sağlanabilmektedir.

Bu makinelerin avantaj ve dezavantajları aşağıdaki gibidir :

  1. Avantajları :
    1. Döner konveyörlü makinelere nazaran daha yüksek kapasitelidir.
    2. Streç açıcı kafayı taşıyan kol paletin etrafında döndüğü için paletin üstünde bulunan ürünlerin devrilme ve yatma riski bulunmaz
    3. Germe ve uzama ayarı daha iyi yapılabildiği için döner tablalı sistemlere nispeten daha iyi streç tasarrufu sağlar
    4. Palet kaldırma sistemi akuple edildiğinde palet tahtasının tamamının streç ile sarılması mümkün olduğu için palet stabilitesi tam olarak sağlanır.
  2. Dezavantajları :
    1. Döner konveyörlü makinelere nazaran daha fazla alan kaplar.
    2. Döner konveyörlü makinelere nispeten pahalı olduğu için yatırım maliyeti yüksektir.
    3. İş güvenliği ile ilgili ciddi bir risk taşır ve gerekli önlemelerin alınmasını zorunlu kılar.

3- Ring tipi streç sarma makineleri

Streç sarma makinelerinin ulaştığı son teknolojinin günümüzdeki versiyonu bu makinelerdir. Ring tipi streç makineleri yüksek mühendislik ve metalurjinin bileşimlerinden ortaya çıkmış makineler olup en büyük özellikleri yüksek hızlı çalışmalarına rağmen palet stabilitesini de yüksek performansta oluşturmasıdır.

Bu makineler paletin sabit durup streç açıcı kafanın palet etrafında dönmesi prensibine göre çalışmaktadır. Döner kollu makinelerle aynı prensipte çalışmalarına rağmen streç açma kafasının paletin etrafında, merkezden tahrik alan bir kol üzerinde ve kol hareketi ile dönmesi yerine “Ring “ adı verilen dairesel bir yatak içinde   dönmesi ile moment dağılımının dengeli olarak yapılması sayesinde yüksek hızlara ulaşabilmektedirler.

Bu sistemde streç açma kafasının ihtiyacı olan güç, sinyal ve basınçlı havanın tamamı ring adı verilen özel yapımlı dairesel şasenin içinde bulunan özel sistemlerle sağlanmaktadır. Ring mekanizması aynı zamanda streç acıcı kafanın palet yüksekliğine göre yukarı ve aşağı hareketini sağlamaktadır.

Bu makine de diğer otomatik makineler gibi hattan gelen paletleri otomatik olarak içine aldıktan sonra palet sabit dururken  streç rulosunun bulunduğu açıcı kafanın palet etrafında döndüğü makine tipidir. Bu tip makinelerde streç rulosunun ucu, tutma mekanizması vasıtasıyla ring üzerindeki yuvasında ve paletin yanında sabit tutularak streç acıcı kafası yuvasının içinde döndürülmeye başlar. Kafanın dönmesi ile birlikte rulodaki streç paletin etrafına sarılarak streçleme işlemini yapar. Streçin hep aynı seviyeye  sarılmaması için streç açıcı kafasını taşıyan ring mekanizma kafanın dönmesi ile birlikte aşağı doğru hareket ederek paletin alt seviyeye kadar sarılmasını sağlar. Streç, paletin alt  seviyesine geldikten sonra aynı mekanizma yukarı doğru çıkarak paletin tamamının tam olarak sarılma işlemini tamamlar.  Bu işlem tamamlandıktan sonra otomatik tutma mekanizması streç ucunu tutar ve kesme mekanizması da streçi keserek paleti hattan otomatik olarak çıkartarak hattın otomatik olarak çalışması sağlanır.

Bu sistemde streç açıcı kafa yukarda zikredildiği gibi paletin etrafını tamamen kapladığı için paletin makine içine girmesini sağlamak için üst tarafta beklemektedir. Dolayısıyla çalışma presibi diğer tüm makinelerden farklıdır. Diğer makimnelerde streç sarım işlemi alttan başlayıp üste doğru giderken bu makinede ise işlem tam ters olmakta ve üstten başlayarak alta doğru gitmektedir.

Bu makinelerin avantaj ve dezavantajları aşağıdaki gibidir :

  1. Avantajları :
    1. Diğer makine sınıflarına nazaran daha yüksek kapasitelidir.
    2. Streç açıcı kafayı taşıyan ring sistemi paletin etrafında bulunduğu için için paletin üstünde bulunan ürünlerin devrilme ve yatma riski bulunmaz
    3. Germe ve uzama ayarı daha iyi yapılabildiği için diğer makinelere nispeten daha iyi streç tasarrufu sağlar
    4. Paletin etrafında dönen bir kol olmadığı veya palet etrafında bir engel olmadığı için palet köşelerinde veya cidarlarında işlem yapılmasına olanak sağlayıcı sistemler akuple edilebilir.
    5. Palet kaldırma sistemi akuple edildiğinde palet tahtasının tamamının streç ile sarılması mümkün olduğu için palet stabilitesi tam olarak sağlanır.
  2. Dezavantajları :
    1. Yüksek hızlı ve yüksek teknolojili makineler olduğu için yatırım maliyeti yüksektir.
    2. Hızlı oldukları için iş güvenliği ile ilgili ciddi bir risk taşır ve gerekli önlemelerin alınmasını zorunlu kılar.
    3. Tüm ekipmanları hassas ve özel olduğu için planlı bakım ve parça değişim işlemlerinin aksatılmadan yapılması gerekmektedir.
    4. Yedek parça maliyeti yüksektir.

4- Palet etrafında dönen robot tipi streç sarma makineleri

Birden fazla paletleme alanı olan ancak palet adedi az olan işletmeler için çok uygun olan bir sistemdir. Bu uygulamada palet olduğu yerde duruken makine paletin yanına getirilir ve lokal olarak çalıştırılır.

Bu sistemde streç sarılacak palet, etrafında boşluk olacak şekilde müsait bir alana konulduktan sonra sabit dururken streç rulosunun bulunduğu açıcı kafanın akülü ve otomatik çalışan bir makine üzerinde olduğu halde palet etrafında dönmesi ile streçleme işlemi yapılır. Bu tip makinelerde streç rulosunun ucu streçlenecek palete bağlanarak makine çalıştırılır. Makine çalışması ile birlikte paletin etrafında dönmeye başlayarak rulodaki streçin paletin etrafına sarılarak streçleme işlemini yapmasını sağlar. Makine paletin etrafında dönerken kendi yanındaki tekerler vasıtasıyla palete yapışık gittiği ve yönlendiği için paletten uzaklaşmadan sarım işlemini yapar. Streçin hep aynı yere sarılmaması için streç açıcı kafasını taşıyan mekanizma  makinenin dönmesi ile birlikte yukarı doğru hareket ederek paletin üst seviyeye kadar sarılmasını sağlar. Streç, paletin üst seviyesine geldikten sonra aynı mekanizma aşağıya doğru inerek paletin tamamının tam olarak sarılma işlemini tamamlar. Bu işlem tamamlandıktan ve makine durduktan sonra operatör tarafından palete bağlı olan streç ucu kopartılır ve  makine paletin yanından uzaklaştırılıp başka bir paletin yanına götürülür.

Bu makinelerin avantaj ve dezavantajları aşağıdaki gibidir :

  1. Avantajları :
    1. Makine istenildiği yere taşınabildiği için streç sarım prosesinde esneklik sağlar
    2. Geniş alanlı fabrikalarda ve farklı mevkilerde paletleme işleminin yapıldığı koşullarda da streç sarma işleminin makine ile ve otomatik olarak yapılmasını sağlar.
    3. Streç açıcı kafayı taşıyan robot paletin etrafında döndüğü için paletin üstünde bulunan ürünlerin devrilme ve yatma riski bulunmaz
  2. Dezavantajları :
    1. Germe ve uzama ayarı sabit sistemli makinelere nazaran daha az hassas olduğu için daha az streç tasarrufu yapar.
    2. Akülü sistem olduğu için şarj süresince kullanılamaz ve sürekli kullanıma uygun değildir.
    3. Akülü sistem olduğu için 2-3 yıllık kullanım süresi sonunda yüksek bütçeli akü değiştirme maliyeti oluşur.
    4. Döner tablalı makinelere nispeten pahalı olduğu için yatırım maliyeti yüksektir

5- Özel ekipmanlı streç sarma makineleri

Yukarıda, streç sarma makinelerinin tipleri, özellikleri, avantaj ve dez avantajlarından bahsedilmiş olmakla birlikte proses gereklerine göre uyarlanmış özel ekipmanlar da mevcut olup bu ekipmanlar aşağıda belirtilmiştir :

  • Palet kaldırma sistemi
  • Üst film kapama sistemi
  • Köşe karton koyma sistemi
  • Kement sarma sistemli açıcı kafa
  • Otomatik streç rulosu değiştirme sistemi
  • Rulolu ürün döndürme sistemi

Palet kaldırma sistemi

Döner kollu makinelerde streç açıcı kafa konveyör üzerinden geçtiği için  streç açıcı kafasının alt tarafında konveyöre çarpmamak için boşluk bırakılması gerekmektedir. Bu nedenle bu tip makineler genellikle paleti alt tahtasından saramamaktadır. Palet stabilitesindeki en önemli unsurlardan bir tanesi olan paletin alt tahtadan sarılması işleminin sağlıklı olarak yapılabilmesi için geliştirilmiş bir ekipman olan palet kaldırma sistemi, paletin sarılmaya başlanmadan önce alttan kaldırılmasını sağlamaktadır. Streç sarımına başlanılmadan önce palet 10-15 cm yukarı kaldırılır ve sonrasında streçleme işlemine başlanılır. Bu sayede palet alt tahtasından sarılarak bir bütün olarak rijit yapıya kavuşturulur ve maksimum stabiliteye ulaştırılır.

Üst film kapama sistemi

Paletlerin depolanma veya nakliye esnasında üst kısımlarından oluşabilecek toz, kuş pisliği ve diğer etken kaynaklı kirlenmelerin önüne geçmek için geliştirilmiş bir sistemdir. Bu sistemde streç sarımı yapılırken uygulanabilen ek program ile paletin üst tarafına nylon film serilir ve streç sarım işlemine devam edilir. Bu sayede paletin yan tarafları streç ile sarılırken üst tarafı da nylon film ile kapatıldığı için depolama ve nakliye esnasında toz, su ve diğer kirliliklerden muhafaza edilerek içindeki ürünün temiz bir şekilde müşteriye ulaştırılması sağlanır.

Köşe karton koyma sistemi

Sevkiyat yapılacak güzergah ve bölgelere göre bazı palet ve ürünlerin streç sarım ile birlikte köşelerinin muhafaza altına alınması gerekmektedir. Streç sarım işlemi yapıldıktan sonra yapılacak her bir işlem ayrı bir proses  ve maliyet getirmektedir. Bu ek maliyetten kaçınmak için makine üreticileri, streç sarım makinelerine streçleme işlemi başlamadan önce makinenin tipine göre köşelerine karton koyma sistemini geliştirmişlerdir. Bu sistemde streç sarımı başlamadan önce paletin etrafına köşe kartonlar konulur ve sonrasında streç sarım işlemi yapılarak tek bir proseste hem köşe kartonu konulup hem de streç sarma işlemi yapılmak suretiyle palet stabilitesi ve köşe muhafazası sağlanır.

Kement sarma sistemli açıcı kafa

Sevkiyat yapılacak güzergah ve bölgelere göre bazı palet ve ürünlerin streç sarım ile birlikte çember veya halat gibi ek bağlantı elemanları ile sağlamlaştırılması gerekmektedir. Streç sarım işlemi yapıldıktan sonra yapılacak her bir işlem ayrı bir proses  ve maliyet getirmektedir. Bu ek maliyetten kaçınmak için makine üreticileri streç açıcı kafasına ek bir ekipman eklemiş ve streçleme işlemi esnasında streç filmin bir halat haline getirilerek paletin etrafına sarılması sağlanmıştır. Bu sayede paletin etrafı tamamen streç film ile sarılmakla birlikte sanki dışarıdan ayrı bir halatla bağlanmışcasına sağlam olmakta ve palet stabilitesinin artması sağlanmaktadır.

Otomatik streç rulosu değiştirme sistemi

Streç sarma makinelerinin hızının artmasıyla birlikte streç rulosunun değiştirilmesi kaçınılmaz bir gerçekliktir. En basit streç rulosu değiştirme işleminin bile en az 1 dakika sürdüğü düşünülürse dakikada 2 palet saran ring streç makinelerindeki streç rulo değişiminin zaman kaybı ortaya çıkacaktır. Streç rulosunun bitmesi, bittikten sonra makinenin alarm vermesi ve operatörün bunu fark edip makineye müdahale etmesi esnasında geçen zaman hızlı makinelerde telafi edilmesi zor olan bir kayıptır. Bu kaybın telafi edilmesi için makinelere otomatik streç rulosu değiştirme sistemi geliştirilmiş ve yüksek hızlı makinelerde uygulamaya sokulmuştur.

Rulolu ürün döndürme sistemi

Selülozdan mamul rulolu ürünler, nonwowen türü rulolu ürünler, vinil tipi rulolu ürünlerin ve diğer rulolu ürünlerin streç sarımı esnasında her tarafının sarılmasının sağlanması için geliştirilmiş bir sistemdir. Bu sistemde döner tabla veya döner kol ile yatay eksende streç sarma işlemi yapılırken, streç sarımı yapılan rulonun altında bulunan tahrikli rolikler dönerek ruloyu kendi ekseni etrafında çevirir. Rulo kendi ekseni etrafında dönerken, rulonun etrafını sarma işlemini yapan streç film rulonun alt, üst ve yan taraflarının tamamen sarılması sağlar.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir